Chơi chữ, điệp thanh; thơ song thất lục bát

Chơi chữ là cách lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước hoặc gây ấn tượng. Một số cách chơi chữ thường gặp: dùng từ đồng âm (“Một nghề cho chín còn hơn chín nghề”), dùng từ gần âm, nói lái… Điệp thanh là lặp lại một loạt âm tiết cùng thanh điệu (thanh bằng hoặc thanh trắc) để tạo âm hưởng: thanh bằng (không dấu, huyền) thường gợi nhẹ nhàng, êm ả; thanh trắc (sắc, hỏi, ngã, nặng) thường gợi gập ghềnh, mạnh mẽ. Thể thơ song thất lục bát gồm cặp hai câu bảy chữ (song thất) nối với cặp câu sáu chữ – tám chữ (lục bát). Bài 2 có “Nỗi niềm chinh phụ” (trích “Chinh phụ ngâm”), “Tiếng đàn mưa” (Bích Khê).

Ý chính cần nhớ

• Chơi chữ: dùng đặc sắc về âm, nghĩa của từ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước.
• Cách chơi chữ: dùng từ đồng âm, từ gần âm, nói lái…
• Điệp thanh: lặp các âm tiết cùng thanh bằng hoặc thanh trắc.
• Song thất lục bát: hai câu bảy chữ + cặp câu sáu – tám chữ.