Núi lửa và động đất

Ở những nơi vỏ Trái Đất bị đứt gãy, các dòng mac-ma theo khe nứt phun trào lên bề mặt (cả trên lục địa và đại dương), tạo thành núi lửa. Một núi lửa có lò mac-ma, ống phun, miệng núi lửa, miệng phụ; khi phun trào có dung nham và tro bụi. Trước khi phun, mặt đất có thể rung nhẹ, nóng hơn, có khí bốc lên ở miệng núi; người dân phải sơ tán nhanh. Tro bụi và dung nham vùi lấp nhà cửa, ruộng nương, nhưng đất đỏ do dung nham phong hoá lại rất phì nhiêu. Động đất là các rung chuyển đột ngột, mạnh mẽ của vỏ Trái Đất, chủ yếu do hoạt động núi lửa, sự dịch chuyển các mảng kiến tạo hoặc đứt gãy trong vỏ Trái Đất. Cường độ động đất được tính bằng thang Rich-te.

Ý chính cần nhớ

• Núi lửa: mac-ma theo khe nứt của vỏ Trái Đất phun trào lên bề mặt, cả trên lục địa và đại dương.
• Bộ phận núi lửa: lò mac-ma, ống phun, miệng núi lửa, miệng phụ; sản phẩm phun trào: dung nham, tro bụi.
• Núi lửa gây thiệt hại lớn nhưng đất đỏ do dung nham phong hoá rất phì nhiêu, thuận lợi cho nông nghiệp.
• Động đất: rung chuyển đột ngột, mạnh của vỏ Trái Đất, do núi lửa, dịch chuyển mảng kiến tạo, đứt gãy; đo bằng thang Rich-te.
• Ứng phó động đất: chui xuống gầm bàn, bảo vệ đầu, không đi thang máy, không đi ô tô.